Công việc tiếp theo trong hành trình xây, nâng cấp hoặc tái tạo cơ cấu tổ chức là xây dựng nội quy cho doanh nghiệp. Sở dĩ chúng ta phải làm điều này vì theo định nghĩa tôi đã chia sẻ trong bài "Cơ cấu tổ chức là gì?", cơ cấu tổ chức là một cấu trúc của đơn vị xác định cách thức hoạt động (như phân bổ nhiệm vụ, phối hợp và giám sát) hướng tới việc đạt được các mục tiêu của tổ chức. Cơ cấu tổ chức bao gồm nhiều yếu tố trong đó bao gồm cả Nội quy công ty.

Nội quy lao động (công ty): Đây là văn bản có thể tạm gọi là dưới điều lệ và hợp đồng lao động, diễn giải kĩ hơn 1 số điều trong điều lệ và hợp đồng lao động, bao gồm các nội dung như thời gian làm việc, kỷ luật, trách nhiệm vật chất... đòi hỏi mọi người thuộc đối tượng nói đến phải tuân thủ, nghiêm chỉnh thực hiện. Nội quy sẽ bám sát, không trái với luật lao động và một số luật liên quan và do ban giám đốc hoặc lãnh đạo - những người được các nhà sáng lập ủy quyền để điều hành doanh nghiệp - đưa ra.

1. Nội quy công ty cần tuân theo luật lao động

Cũng giống như điều lệ công ty cần tuân theo luật doanh nghiệp, nội quy công ty đầu tiên cần phải căn cứ và bám sát luật lao động. Nếu chúng ta chưa biết các viết nội quy công ty như nào, bạn chỉ cần giở luật lao động phiên bản gần nhất ra rồi theo đó hoàn thành.

The luật lao động (Điều 118 Bộ luật Lao động 2019) quy định về Nội quy lao động:
"1. Người sử dụng lao động phải ban hành nội quy lao động, nếu sử dụng từ 10 người lao động trở lên thì nội quy lao động phải bằng văn bản.
2. Nội dung nội quy lao động không được trái với pháp luật về lao động và quy định của pháp luật có liên quan. Nội quy lao động bao gồm những nội dung chủ yếu sau đây:
a) Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;
b) Trật tự tại nơi làm việc;
c) An toàn, vệ sinh lao động;
d) Phòng, chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc; trình tự, thủ tục xử lý hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
đ) Việc bảo vệ tài sản và bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, sở hữu trí tuệ của người sử dụng lao động;
e) Trường hợp được tạm thời chuyển người lao động làm việc khác so với hợp đồng lao động;
g) Các hành vi vi phạm kỷ luật lao động của người lao động và các hình thức xử lý kỷ luật lao động;
h) Trách nhiệm vật chất;
i) Người có thẩm quyền xử lý kỷ luật lao động."

Nếu so sánh quy định của luật về điều lệ, bạn có thấy sự khách nhau so với Nội quy? Rõ ràng điều lệ ở cái tầm gì đó cao hơn so với nội quy.

2. Nội quy cần bám theo cả điều lệ ("luật mẹ") của công ty

Trong bài hướng dẫn về điều lệ "Muốn xây dựng cơ cấu tổ chức, đầu tiền hãy thiết lập điều lệ công ty", tôi có viết trong điều lệ cần có một số điều khoản về văn hóa như: Giá trị cốt lõi, triết lý của doanh nghiệp, sứ mệnh, tầm nhìn, hoài bão của doanh nghiệp. Và giờ, nội quy sẽ căn cứ vào các điều khoản này để tiếp tục phát triển thêm, chi tiết hơn. Giống như các bộ luật là để làm rõ và chi tiết hơn các điều khoản trong hiến pháp. Nội quy công ty cũng vậy.

... Còn tiếp!

Nguyễn Hùng Cường