Ôi! Việc viết sách quả không dễ dàng bạn ạ. Tôi dùng hết mấy ngày nghỉ rồi mà mãi chưa thể khởi đầu bài viết này. Biết làm sao đây? Thôi đành viết mấy dòng ca thán cho độc giả để lấy cái cớ khởi động vậy...

Xin kể bạn nghe. Đợt này đi tư vấn, tôi gặp một tình huống hay quá. Đây là công ty chuyên về xây dựng kiến trúc với quy mô doanh số khoảng 2000 tỉ (thời điểm năm 2026). Tôi được thuê để xây dựng chính sách lương 3P, khung năng lực và KPI cho công ty. Dự án có nhiều giai đoạn: Chuẩn bị (KPI và chính sách lương 3P), áp dụng thực tế (KPI, cs lương 3P) và tiếp tục xây Khung năng lực, theo dõi tinh chỉnh hệ thống. Mọi thứ sẽ diễn ra bình thường nếu như đối tác đồng ý triển khai dự án theo kịch bản tôi hay làm ở các dự án (triển khai thượng tầng để nắm chiến lược, xác định cơ cấu tổ chức rồi xuống hạ tầng xây chính sách quy định cho từng bộ phận). Nhưng đối tác lại muốn tôi triển khai luôn ở phần hạ tầng - đến các bộ phận để làm KPI, sau đó là lương 3P luôn. Và thế là bắt đầu từ đó, thỉnh thoảng tôi lại được đối tác (phòng HCNS) của công ty báo lại rằng công ty thay đổi sơ đồ tổ chức. Cứ mỗi lần thay đổi, dự án lại phải quay lại rà soát sản phẩm đã hoàn thành để điều chỉnh cho phù hợp. Tôi triển khai dự án mà như đi trong làn sương mờ. Để tránh phải làm đi làm lại, tôi trao đổi với phòng HCNS về việc thống nhất cơ cấu tổ chức. Thất tiếc, đối tác song hành triển khai cũng mù mờ. Cho đến khi được ngồi trực tiếp với ban lãnh đạo để nghe chia sẻ về chiến lược của công ty, mọi thứ trở nên sáng sủa và dễ triển khai hơn.

Không biết bạn đã từng bao giờ từng trải qua giai đoạn tái cấu trúc lại công ty? Nếu là CEO thì tôi tin bạn trải qua thường xuyên. Nhưng nếu với vai của những người trong bộ phận Hành Chính Nhân sự hoặc Quản lý, có thể bạn sẽ ít gặp tình huống này. Vậy, trong trường hợp rơi vào tình huống cần phải thiết lập (khởi sự doanh nghiệp) hoặc tái thiết lập cơ cấu tổ chức, bạn nên biết điều gì để tránh đi vào "làn sương mờ"?

Với kinh nghiệm của tôi, đứng trên góc độ Quản trị nhân sự, khi có nhiệm vụ phải thiết lập hoặc tái cơ cấu tổ chức, bạn nên hiểu về chiến lược và quan điểm quản trị.

- Chiến lược theo cách định nghĩa ngắn gọn là cách thức để công ty đạt sứ mệnh, là ý tưởng định hướng của công ty trong thời kì tới. Còn định nghĩa dài, chiến lược là tổng hợp các ý tưởng, mục tiêu cần đạt, kế hoạch hành động và chính sách cung cấp các nguồn lực để đạt được mục tiêu.
- Quan điểm quản trị là cách nhìn, cách suy nghĩ về một vấn đề gì đó trong quá trình quản trị (hoạch định, triển khai, giám sát kiểm tra, điều chỉnh vận hành) doanh nghiệp hoặc tổ chức.

1. Công ty nào cũng có chiến lược và quan điểm quản trị

Thông thường, trong thực tế, đa phần chúng ta sẽ không được nhìn thấy một văn bản nào ghi rõ ràng chiến lược và quan điểm quản trị mà thường sẽ được tiếp cận thông qua những đoạn trao đổi, bàn bạc hoặc những đoạn ghi chú ngắn. Bạn hãy luyện cho bản thân cách chuyển đổi chiến lược từ các ý định ở thực tế thành lý thuyết và ngược lại.

Hãy đọc tâm sự này: "Giai đoạn này Việt Nam đang vươn mình, là điểm đến của chiến lược Trung Quốc +1. Trong thời gian tới, rất nhiều công ty nước ngoài sẽ đến và xây dựng nhà máy ở đây. Chính vì vậy, công ty cần nhanh chóng thay đổi để đón lấy cơ hội này. Với ưu thế thương hiệu lâu năm, kinh nghiệm với những dự án lớn và tốc độ triển khai nên công ty sẽ rất dễ có thể trúng các gói thầu lớn. Và để có thể tăng tốc độ triển khai dự án, công ty không tiếc tiền để cải tổ lại toàn bộ hệ thống từ việc tập trung xử lý các việc tác nghiệp tại trung tâm, nâng cấp hệ thống quản trị nhân sự cho đến đầu tư công nghệ quản lý. Cùng với đó, công ty sẽ tập trung vào giải pháp thi công nhà máy và dự án đô thị lớn. Chúng ta phải quyết liệt triển khai, không có đường lùi và chấp nhận đánh đổi. Ai không theo được thì để họ ra ngoài." Bạn có thấy các chiến lược và quan điểm trong đó?

Nếu chưa thấy, bạn hãy tiếp tục đọc bài này. Chúng ta sẽ phân tích tâm sự trên để hiểu lý thuyết về chiến lược và các quan điểm quản trị.

2. Hiểu chiến lược là biết:
2.1. Mô hình kinh doanh công ty (mô hình CANVAS):

Đầu tiên trên hành trình xác định và hiểu chiến lược là cần biết được tổng quan mô hình kinh doanh công ty. Điều này tức là bạn cần biết những thông tin cơ bản nhất:
- Khách hàng của công ty:
+ Các đối tượng khách hàng mà sản phẩm hoặc dịch vụ (sp/dv) nhắm tới là ai?
+ Trong các đối tượng khách hàng trên, nhóm khách hàng tiềm năng nhất, thị trường rộng lớn nhất hoặc là khách hàng mà có nhiều lợi thế đối với công ty?
+ Trong các khách hàng tiềm năng đó, nhóm khách hàng đầu tiên sẵn sàng trả tiền cho công ty khi được giới thiệu sản phẩm dịch vụ là ai?
- Các vấn đề mà đối tượng trên đang gặp phải.
- Giải pháp để giải quyết các vấn đề trên.
- Lí do để khách hàng sẽ chọn sp/dv của công ty.
- Đề xuất giá trị, biến nỗi đau của khách hàng thành sự thỏa mãn.
- Những lợi thế mà công ty khác không thể sao chép hay mua được.
- Các kênh để liên kết với khách hàng tiềm năng.
- Mục tiêu đặt ra của một công ty thành công:
+ Chỉ số chính để đánh giá tình hình phát triển của công ty.
+ Mục tiêu đặt ra để định nghĩa công ty thành công.
- Những chi phí để vận hành công ty.
- Cách thu tiền từ sp/dv.

Bạn đã biết các thông tin trên? Nếu chưa, hãy chủ động thu thập các thông tin và sắp xếp chúng lại. Tốt nhất hãy sắp xếp các thông tin này vào mô hình 9 ô sao cho vừa vặn 1 trang giấy. Đây là mô hình Canvas nổi tiếng (đã được cải tiến) mà ai làm kinh doanh hẳn sẽ biết.

2.2. Bối cảnh doanh nghiệp (SWOT):

Việc tiếp theo để hiểu chiến lược của công ty là cần biết bối cảnh của doanh nghiệp. Chúng ta cần biết được điểm mạnh (Strengs), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities), thách thức (Threats).
- Strengths (Điểm mạnh): Là những yếu tố đến từ bên trong nội tại của doanh nghiệp dẫn tới sự thành công của doanh nghiệp.
- Weaknesses (Điểm yếu): Tương tự điểm mạnh, điểm yếu là những yếu tố cũng đến từ nội tại tổ chức, chống lại sự thành công, phát triển của tổ chức.
- Opportunities (Cơ hội): Là những sự việc bên ngoài không thể kiểm soát được, chúng có thể là những đòn bẩy tiềm năng mang lại nhiều cơ hội thành công.
- Threats (Thách thức): Là những yếu tố gây ra các tác động tiêu cực cho sự phát triển hoặc thành công của công ty.

Từ điểm mạnh điểm yếu, tùy vào việc kết hợp các nhóm yếu tố trong SWOT mà chúng ta có những phương án chiến lược khác nhau cho công ty. Cơ bản chúng ta có thể có các phương án:
- SO: Mạnh - cơ hội: giúp chúng ta phát huy sức mạnh để tận dụng cơ hội
- ST: Mạnh - thách thức: giúp chúng ta tận dụng sức mạnh để đối phó với thách thức từ bên ngoài
- WO: yếu - cơ hội: giúp chúng ta khắc phục các yếu điểm để tận dụng tốt các cơ hội bên ngoài
- WT: giúp chúng ta khắc phục các điểm yếu để hạn chế sự ảnh hưởng từ thách thức bên ngoài
Các phương án trên là về mặt tổng thể. Chúng có thể chọn từng yếu tố một trong SW (điểm mạnh, yếu) và khớp với các yếu tố của OT (cơ hội, thách thức).

Nắm được bối cảnh doanh nghiệp ngoài việc có thể dự đoán ra được chiến lược tổng thể của doanh nghiệp, bạn còn có các thông tin để dễ dàng về sau tiến hành xây dựng hệ thống QTNS nói chung và cơ cấu tổ chức.

Quay trở lại tâm sự ở trên, bạn có thấy SWOT của công ty nằm ở đoạn: "Giai đoạn này Việt Nam đang vươn mình, là điểm đến của chiến lược Trung Quốc +1. Trong thời gian tới, rất nhiều công ty nước ngoài sẽ đến và xây dựng nhà máy ở đây" (cơ hội - thách thức) và "Với ưu thế thương hiệu lâu năm, kinh nghiệm với những dự án lớn và tốc độ triển khai" (điểm mạnh - điểm yếu) không?

2.3. Chiến lược tổng thể của doanh nghiệp:

- Chiến lược R&D phát triển sản phẩm
- Chiến lược thị trường
- Chiến lược cạnh tranh
- Có 3 cấp chiến lược
- Chiến lược vận hành tổ chức

3. Hiểu quan điểm quản trị là biết:

... còn tiếp

Nguyễn Hùng Cường