Kinh nghiệm làm nhân sự (HR) tại nhà máy sản xuất

Có một câu hỏi rất đời (thường diễn ra) tại các nhà máy như này, tôi vừa đọc được:

“e chào cả nhà ạ!

Công ty e là công ty mới thành lập, đợt vừa rồi sau khi ăn tết xong công nhân đình công với lí do là cơm k ngon, e cũng đã đổi nhà ăn khác nhưng mn vẫn k ăn, lí do là muốn nhận tiền. Bác sếp e không đồng ý và có nói những ai muốn nghỉ thì bác đều duyệt hết và cho nghỉ ngay. Cho e hỏi trong ngày hôm đó, mn vào làm lúc 8h sáng, sau đó viết đơn nghỉ hẳn và hơn 9h mn về, thì có được tính công ko ạ, 1 tiếng làm đó ạ

E mới vào cty mà gặp trường hợp này cũng hơi bất ngờ, giờ phần này e kb xử lý như thế nào, mong ac đi trước cho e xin ý kiến ạ

e cảm ơn ạ!!!”

Bạn HR trong tình huống mới gặp chứ nó diễn ra cũng không hiếm trong lĩnh vực sản xuất. Tôi nhớ năm 2014 có tổ chức 1 buổi gặp mặt kết nối cho các anh chị em làm HR tại nhà máy. Tại buổi đó mọi người chia sẻ nhiều thứ mà đến giờ nó vẫn là kinh nghiệm hay và dùng được (vì những tình huống đó vẫn diễn ra). Xin chia sẻ lại với cả nhà:

1. Công nhân có vẻ là từ khóa hot và là vấn đề đau đầu của các HR. Công nhân thì lúc nào cũng:
- Thường có bản yêu sách
- Lãn công
- Muốn ép năng suất thấp hơn
- Muốn tăng lương
- Tâm lý lây lan, ngang bướng. Về tính bướng thì quả là điều đáng bàn. Đôi khi họ còn nói ngang.

Còn các sếp thì lại muốn giảm chi phí nên muốn ép lương nhân viên xuống. Nhân sự vào đàm phán với các sếp. Lúc nào sếp cũng say "NO". Với 1 số Nhân sự làm trong lĩnh vực sản xuất nhất là với sếp Nhật thì NO thành ám ảnh. Người Nhật có vẻ như thích con số. Chỉ cần nói ra được con số hợp lý là họ sẽ YES. Nhưng tiếc là các công nhân không mấy khi có thể đưa ra được con số để thuyết phục sếp YES. Họ muốn tăng lương thì phải chứng minh xem họ có tăng năng suất không ? Nói thì một số người hiểu nhưng 1 số thì rất ngang.

Tăng lương thì sẽ tăng theo lộ trình nhà nước và các quy định pháp luật. Điều đó thì ok rồi nhưng tăng theo lộ trình khác thì rất khó. Đặc điểm của công ty nhật là rất tuân thủ pháp luật.

2. Công nhân nhiều khi họ đòi hỏi những thứ vô lý và khi Nhân sự phân tích lý lẽ cho họ thì họ lại nói "tôi không biết tôi muốn như vậy. Nếu không thì tôi nghỉ". Họ muốn tăng lương nhưng lại muốn giảm năng suất. Với công nhân, họ chỉ cần quan tâm tới bao nhiêu tiền. Nhiều khi họ chuyển nhà máy chỉ vì nơi này lương cao hơn nơi khác. Khi vào nơi mới, các HR đều nói rõ: vào đây thì chỉ có từng này tiền và tăng lương như thế này. Họ cứ ok hết vì thực tế lúc này đúng là lương cao hơn nơi cũ của họ. Nhưng được một thời gian là họ bắt đầu phàn nàn và đòi hỏi tăng lương. Đơn cử như bữa ăn tăng ca. Công nhân thường đòi không ăn bữa tăng ca mà quy thành tiền mang về. Nhưng điều này không được. Vì bữa ăn này là đảm bảo cho sức khỏe của công nhân. Họ không cần biết. Vì khi họ tăng ca đến 8h tối (từ 5h chiều - 8h tối), họ ăn xong rồi về nhà lại ăn nữa thì dở dang cho họ. Nói thế nào công nhân cũng không chịu hiểu là pháp luật không cho phép và như thế không tốt cho sức khỏe.

Để giải quyết, phương án mà 1 số công ty áp dụng:
+ <3 tiếng thì có thể cho phép cầm tiền về.
+ >= 3h thì bắt buộc phải ăn.

Có một điều khá phiền phức đó là nếu áp dụng chính sách này thì rắc rối. Do ca làm việc có thể từ 5h chiều - 8h tối nên có 1 số người muốn về nhà ăn. Tuy nhiên lại có những người hay mang thức ăn vào công ty, nhất là các công nhân nữ. Nhiều khi còn dấu để mang vào mực dù công ty linh động cho phép công nhân nữ có thai mang đồ ăn vào bếp nhưng không được mang vào nơi làm việc. Nếu mang vào thì sẽ kéo theo chuột, ruồi muỗi vào. Vậy là lại quay trở lại bài toán ăn hay không ăn, quy thành tiền hay không.

3. Một vấn đề nan giải đi cùng với công nhân đó là đình công. Đã làm nhà máy thì phải tính đến vấn đề này. Theo các kinh nghiệm được chia sẻ thì bản thân người công nhân họ sẽ không làm thế nhưng do đặc tính ở trên, nên khi có người kích động họ sẽ theo tâm lý đám đông để hành động. Trong công ty luôn có thành phần phản động có thể là do người cũ kích động. Thực chất đứng sau đình công phải có người phản động. Người đó phải có kiến thức và chức vụ nhất định. Chỉ có họ nói thì công nhân mới nghe. Vì thế nếu tất cả các line manager (lãnh đạo cấp trung) đồng lòng thì sẽ không có tình trạng đình công. Đây là cách phòng tránh khá hữu hiệu. Ví dụ có một vụ đình công như sau: Tự nhiên thấy một tổ trưởng tổ máy lên báo cáo với phòng Nhân sự và các sếp rằng công nhân họ đình công hết cả. Sau đó người tổ trưởng này còn nói rằng công nhân họ yêu cầu thế này thế kia. Sau khi điều tra thì phòng Nhân sự biết rằng chính ông tổ trưởng này đứng sau xúi bẩy công nhân đình công. Tuy nhiên do sếp vẫn tin tưởng ông này nên phòng Nhân sự mới không làm gì được.

Để tránh tình trạng đình công đòi tăng lương: nên có bài thi năng lực cuối năm. Và cho công nhân thi. Nếu đạt điểm cao thì tăng lương cao. Điểm thấp thì tăng lương thấp. Đây dường như là phương án tốt.

Bạn có muốn biết thẻm kinh nghiệm và lưu ý khi làm HR nhà máy? Hãy đọc bài này: “Nhân sự sản xuất và những từ khóa cần quan tâm”

Nguyễn Hùng Cường